«La Bohemienne», πίνακας του Renoir

«Να δέχεσαι τον κόσμο όπως τον βρίσκεις, το κακό με το καλό, να επωφελείσαι στο έπακρο τη στιγμή. Να γελάς στην Τύχη, είτε είναι γενναιόδωρη ή σκληρή μαζί σου. Να ξοδεύεις ελεύθερα όταν έχεις λεφτά, και να ελπίζεις χαρούμενος όταν δεν έχεις καθόλου. Να σπαταλάς απρόσεχτα το χρόνο να ζεις για την αγάπη και την τέχνη», περιγράφει γλαφυρά τη νοοτροπία του μποέμ της εποχής ο Αμερικανός συγγραφέας Gelett Burgess

Μία εθνολογική ανακρίβεια έμελλε να χαρίσει το όνομά της σε μία καλλιτεχνική τάση που μετρά αισίως 150 και χρόνια ζωής. Όταν οι αντισυμβατικοί καλλιτέχνες και διανοούμενοι του Παρισιού, παραγκωνισμένοι και περιθωριοποιημένοι από την Εκκλησία, τους επίσημους επιστημονικούς κύκλους και την υψηλή κοινωνία της εποχής για τις νέες, παράδοξες και «αιρετικές» προσεγγίσεις τους στην τέχνη, τον έρωτα, την επιστήμη, τα ήθη και τον τρόπο ζωής, αναζήτησαν καταφύγιο στις φτωχογειτονιές του Παρισιού στις αρχές του 19ου αιώνα, ο όρος bohemian ήταν ήδη ευρύτατα διαδεδομένος.

Η πόλη των Μποέμ. Στις αρχές του 20ου αιώνα, στα πεζοδρόμια των γειτονιών του Παρισιού, στη Μονμάρτρη και στο Μονπαρνάς, τύποι υπέροχοι υπηρετούσαν και διέδιδαν τη μοντέρνα Τέχνη. Τύποι γνωστοί σε όλους μας που κέρδισαν την παγκόσμια αναγνώριση και το θαυμασμό: Πικάσο, Μοντιλιάνι, Απολινέρ, Μπρακ, Ματίς, Ζακόμπ… Έρχονταν απ’ όλες τις χώρες. Ήταν ζωγράφοι, ποιητές, γλύπτες, μουσικοί, συγγραφείς, άνθρωποι της διασκέδασης, αιώνια ερωτευμένοι και ελεύθεροι. Φορούσαν χάρτινες γραβάτες και τρύπια πέδιλα. Ήταν καλλιτέχνες. Για τρεις δεκαετίες οδηγούσαν το χορό της πένας και του πινέλου. Η ζωή τους ήταν εκτυφλωτική σαν τα έργα τους. Και τα έργα τους όμορφα σαν τη ζωή τους. Ήταν και παρέμειναν οι ήρωες της εποχής των Μποέμ, οι εκπρόσωποι ενός κόσμου εκπληκτικού, το φως του οποίου φωτίζει ακόμη τον αιώνα μας.
«Μποέμ» είναι ένας άνθρωπος που ζει ελεύθερα, δημιουργικά, χωρίς συγκεκριμένα όρια και αυστηρούς κανόνες. Συνήθως είναι καλλιτέχνης, επιμελώς ατημέλητος και με χαλαρή διάθεση για τη ζωή. Τι σημαίνει όμως ο όρος «μποέμ» και από πού προέρχεται; «La Bohemienne», πίνακας του Renoir Η λέξη «μποέμ», “boheme” στα γαλλικά ή «bohémien» στα Γαλλικά, σημαίνει ο κάτοικος της Βοημίας, περιοχής της Τσεχίας. Μέχρι και τις αρχές του 19ου αιώνα, οι Γάλλοι αποκαλούσαν «μποέμ» τους τσιγγάνους, γιατί πίστευαν λανθασμένα, ότι όλοι οι τσιγγάνοι είχαν περάσει μέσω Βοημίας για να φτάσουν εκεί. Από τα μέσα του 19ου αιώνα, ο όρος «μποέμ» άλλαξε περιεχόμενο. Τον χρησιμοποιούσαν για να περιγράψουν τους φτωχούς, μη συμβατικούς καλλιτέχνες του Παρισιού που ζούσαν ενάντια στους κανόνες και τις κοινωνικές συμβάσεις. Όταν η νέα γενιά ρομαντικών καλλιτεχνών του 19ου αιώνα, έστρεψε την πλάτη στα χρήματα της μέσης τάξης και συγκεντρώθηκε στις φτωχογειτονιές του Παρισιού, άρχισαν να συναναστρέφονται με τις άλλες περιθωριοποιημένες ομάδες της κοινωνίας που κατοικούσαν εκεί, όπως ήταν οι τσιγγάνοι.

Επηρεάστηκαν από τη νομαδική νοοτροπία τους. Υιοθέτησαν το στυλ τους, φορώντας ριχτά ρούχα και φανταχτερά μαντήλια. Παρουσίαζαν τους τσιγγάνους ως ρομαντικούς ταξιδιώτες, που κοιμόντουσαν κάτω απ’ τα αστέρια και γνώριζαν τον κόσμο. Η πρώτη φορά που η λέξη «μποέμ» εμφανίστηκε σε έντυπο ήταν το 1834, σε κείμενο του συγγραφέα Φέλιξ Πιατ, που έδωσε τον εξής ορισμό: «Η μανία των νεαρών καλλιτεχνών να ζήσουν εκτός της εποχής τους, με εναλλακτικές ιδέες και εναλλακτική συμπεριφορά, τους απομονώνει από τον κόσμο. Τους μετατρέπει σε ξένους. Τους περιθωριοποιεί απ’ τον νόμο και την κοινωνία. Είναι οι μποέμ (δηλαδή οι τσιγγάνοι) του σήμερα». Το 1845, με το δημοφιλές μυθιστόρημα του Ερρίκου Μυρζέ, «Σκηνές μποέμικης ζωή», η λέξη έγινε συνώνυμη με το καλλιτεχνικό ρεύμα της εποχής και έκτοτε χρησιμοποιείται για να προσδώσει αυτή την αίσθηση ελευθερίας και ρομαντισμού....
Η συγγραφέας Βιρτζίνια Νίκολσον συγγενής της Βιρτζίνια Γουλφ χαρακτηρίζει τους μποέμ αουτσάιντερ της ζωής. Στο βιβλίο της «Among the Bohemians», η Νίκολσον ερευνά τον τρόπο ζωής των ανδρών και των γυναικών κατά το πρώτο μισό του εικοστού αιώνα στη Βρετανία. Αντάρτες και πνεύματα ελεύθερα μεταφέρουν τον ιδεαλισμό και τη δημιουργικότητά τους σε κάθε πτυχή της καθημερινής ζωής, κωφεύοντας στην αποδοκιμασία, άτομα καταχρεωμένα, μέθυσοι, χρήστες ουσιών… Ανθρωποι που εγκαταλείπουν τα πολυτελή σπίτια τους και ζουν σε τροχόσπιτα τσιγγάνων, μιμούμενοι τον τρόπο ζωής των αθίγγανων της Βοημίας, απ’ όπου προέρχεται ο όρος μποέμ. Κι είναι, τελικά, αυτές οι επιλογές που στο τέλος του οδήγησαν στη φτώχεια, την πείνα τον εθισμό και τον θάνατο.
ΟΙ ΚΑΛΙΦΟΡΝΕΖΟΙ
Στην αντιπέρα όχθη του Ατλαντικού, ο όρος μποέμ χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από και για τους νεαρούς δημοσιογράφους που υπήρξαν ανταποκριτές στα μέτωπα του εμφυλίου πολέμου τα πρώτα χρόνια του 1860, έτσι που για κάποιο διάστημα να γίνει σχεδόν συνώνυμος του πολεμικού ανταποκριτή αλλά και του γράφοντα στις εφημερίδες της εποχής. Αργότερα η έννοια του ταυτίστηκε με τη σημασία που είχε και στην Ευρώπη και στους κύκλους του έτρεξαν να ενταχθούν λογοτέχνες όπως ο Μαρκ Τουέιν και ο Τσαρλς Γουόρεν Στόνταρντ. Το 1872 μάλιστα ιδρύθηκε στο Σαν Φρανσίσκο της Καλιφόρνια το Bohemian Club, το οποίο αν και ξεκίνησε ως λέσχη καλλιτεχνών, άρχισε να δέχεται στους κόλπους του βιομήχανους, επιχειρηματίες και πολιτικούς, διαστρεβλώνοντας έτσι την πραγματική σημασία της ονομασίας του, περιορίζοντάς την στους φραγκάτους bon viver της περιοχής.
ΜΠΙΤ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΗΤΤΑ: Πραγματικοί μποέμ στην αμερικανική επικράτεια υπήρξαν οι hipsters της δεκαετίας του ‘40, οι beatniks στα χρόνια του ‘50 και μετέπειτα οι hippies και όλα τα underground κινήματα, μέχρι να βγουν στην επιφάνεια και να γίνουν κι αυτά κομμάτι του mainstream και να κεφαλοποιηθούν στην αγορά.
​Ο ΜΠΟΕΜΗΣ ΤΩΝ ΕΞΑΡΧΕΙΩΝ:

Στη χώρα μας, ο μποέμης, η μποέμισσα και το μποέμικο, βρήκαν το αντίστοιχό τους στους ρεμπέτες και στην κουλτούρα τους, οι οποίοι ήταν και οι πρώτοι που υιοθέτησαν τον όρο, γράφοντας δεκάδες τραγούδια για την μποέμικη ζωή. Στην ελληνική δημώδη γλώσσα μάλιστα, πέρασε η λέξη ομόηχα χαρακτηρίζοντας γενικά την ανέμελη ζωή γεμάτη απολαύσεις, χωρίς κανένα ιδιαίτερο μειωτικό χαρακτήρα ή προέκταση.

Αντίθετα, ο μποέμης χαρακτηρίζει όχι μόνο τον bon viver, αλλά και τον ανοιχτόκαρδο, εξωστρεφή, καλόκαρδο και γενναιόδωρο άνθρωπο: Τώρα τ’ αποφάσισα μποέμης για να γίνω/και για τον κόσμο στο εξής δεκάρα πια δε δίνω/Σ’ αυτό τον ψεύτικο ντουνιά μποέμικα θα ζήσω/τη λεβεντιά, τα νιάτα μου να τα ευχαριστήσω/Στον κόσμο πια μποέμικα τώρα διασκεδάζω/και πόνο μέσα στην καρδιά, κανένα πια δε βάζω (Μποέμης των Στ. Περπινιάδη και Στρ. Παγιουμτζή, στίχοι του Δ. Σέμση).


Ένας bohemian είναι απλούστατα ένας καλλιτέχνης ή ένας άνθρωπος των γραμμάτων, ο οποίος, συνειδητά ή ασυνείδητα, διαχωρίζεται από το συμβατικό, στη ζωή και στην τέχνη», έγραφε το «Westminster Review» το 1862

Μια γεύση μποέμ στο σπίτι μας
Το στυλ μποέμ δεν αφορά αποκλειστικά τα ρούχα και τα αξεσουάρ που φοράμε. Εφαρμόζεται τέλεια και στα σπίτια μας και ειδικά στα δωμάτια όπου περνάμε τον περισσότερο χρόνο: από το σαλόνι ως την κουζίνα περνώντας από το μπάνιο μας.Δεν υπάρχουν μυστικά για να υιοθετήσει κάποιος το στυλ μποέμ στο σπίτι του. Επιλέξτε χρωματιστά αντικείμενα, καλής ποιότητας. Απελευθερωθείτε στη χρήση τους, κρεμάστε π.χ. ένα όμορφο σάλι στον τοίχο του υπνοδωματίου. Αξιοποιήστε τα πολύχρωμα βάζα ή φωτιστικά που έχετε στη διάθεσή σας για να γεμίσετε το χώρο με όμορφα πράγματα. Και την επόμενη φορά που θα κάνετε μια αγορά, επιλέξτε ένα μποέμ αντικείμενο και όχι κάτι άψυχο.

 

Τα μποέμ αντικείμενα ή έπιπλα συνδιάζονται τέλεια με τα μοντέρνα κομμάτια που ήδη διαθέτει κάποιος στο σπίτι του. Ενας πίνακας vintage κρεμιέται τέλεια δίπλα σε κάτι πιο μοδάτα, απλά προσέξτε λίγο τη σύνθεση και τα χρώματα.Ισχυρά χαρτιά του στιλ μποέμ είναι τα χαλιά και τα ριχτάρια. Ενα μποέμ ριχτάρι μπορεί να αλλάξει ριζικά το υπνοδωμάτιο και τη διάθεσή μας.

http://theatrecomments.weebly.com/