Ιουλίου 01, 2022

Υγεία

Το χειρότερο είδος ροφήματος για την υπέρταση, σύμφωνα με διαιτολόγους
Μιχάλης Θερμόπουλος 

Η υπέρταση είναι μια κατάσταση υγείας που μπορεί να είναι αποτέλεσμα γενετικών παραγόντων ή/και παραγόντων του τρόπου ζωής.

Η κληρονομικότητα παίζει ρόλο στην πιθανότητα κάποιου να αναπτύξει υπέρταση. Αλλά και παράγοντες του τρόπου ζωής όπως το βάρος, η σωματική άσκηση, το κάπνισμα, το άγχος και η διατροφή μπορούν επίσης να συμβάλουν στην υγεία των αιμοφόρων αγγείων.

Το νάτριο (αλάτι) είναι το πρώτο πράγμα που έρχεται στο μυαλό, όταν αναλογιζόμαστε την υπέρταση. Αν και αυτό το θρεπτικό συστατικό μπορεί να οδηγήσει σε υπέρταση, υπάρχουν και άλλα διατροφικά συστατικά που μπορεί επίσης να επιδεινώσουν αυτήν την κατάσταση υγείας, συμπεριλαμβανομένων των ποτών.

Και ίσως να μην ξέρετε ότι τα ενεργειακά ποτά με καφεΐνη είναι το χειρότερο ποτό για την υπέρταση.

Οι πιθανές αρνητικές παρενέργειες που έχουν τα ποτά με καφεΐνη στην αρτηριακή σας πίεση
Τα ροφήματα που καταναλώνετε παίζουν σημαντικό ρόλο στον όγκο του αίματός σας. Βοηθούν στην παροχή του υγρών στο αίμα, έτσι ώστε τα θρεπτικά συστατικά και το οξυγόνο να μπορούν να διανεμηθούν κατάλληλα σε όλο το σώμα. Ωστόσο, η επίδραση των υγρών που καταναλώνετε υπερβαίνει την επίδρασή τους στον όγκο του αίματος.

Τα καφεϊνούχα ροφήματα, όπως ο καφές, τα αναψυκτικά και τα ενεργειακά ποτά μπορούν να κάνουν το σώμα να απελευθερώσει αδρεναλίνη, οδηγώντας σε αύξηση της αρτηριακής σας πίεσης. Σύμφωνα με τον αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA), έως και 400 χιλιοστόγραμμα (mg) καφεΐνης (4 έως 5 φλιτζάνια καφέ) δεν σχετίζονται με αρνητικά αποτελέσματα για την υγεία στους περισσότερους ανθρώπους. Ωστόσο, ο καθένας έχει διαφορετικό επίπεδο ευαισθησίας στην καφεΐνη. Αυτό σημαίνει ότι ενώ μπορεί να μην αισθάνεστε διαφορετικά μετά από 4 φλιτζάνια καφέ, ένας άλλος μπορεί να αισθάνεται νιώσει γρήγορο καρδιακό παλμό που σχετίζεται με την αυξημένη αρτηριακή πίεση.

Υπέρταση: Τα ενεργειακά ποτά είναι ιδιαίτερα προβληματικά για την αρτηριακή πίεση
Η περιεκτικότητα του καφέ σε καφεΐνη μπορεί να κυμαίνεται από 95 έως 200 mg ανά φλιτζάνι, ανάλογα με το είδος καφέ και την μέθοδο παρασκευής. Τα ενεργειακά ποτά, μια άλλη κοινή πηγή καφεΐνης, γενικά περιέχουν περισσότερη καφεΐνη, γεγονός που τα καθιστά ιδιαίτερα προβληματικά για την αρτηριακή πίεση.

Μπορεί να βρείτε ορισμένα ενεργειακά ποτά με περίπου 100 mg καφεΐνης ανά μερίδα, ενώ άλλα έχουν πάνω από 300 mg καφεΐνης ανά μερίδα. Σίγουρα, ένα ενεργειακό ρόφημα μπορεί να είναι κάτω από το όριο των 400 mg που προτείνει ο FDA, αλλά το να ξεκινάς τη μέρα σου με δυο φλιτζάνια καφέ, να απολαμβάνεις ένα αναψυκτικό με το μεσημεριανό γεύμα και να ενισχύεις την απογευματινή σου ενέργεια με ένα ενεργειακό ποτό μπορεί να εκτοξεύσει τα επίπεδα καφεΐνης στο σύνολο της ημέρας.

Τα ενεργειακά ποτά με καφεΐνη είναι το πιο ανησυχητικό ρόφημα για την αρτηριακή πίεση, επειδή τείνουν να είναι η πιο συμπυκνωμένη πηγή καφεΐνης απ’ όλα τα καφεϊνούχα ποτά.

Γενικά
Είναι σημαντικό να συζητήσετε την πρόσληψη καφεΐνης με τον γιατρό σας, καθώς το οικογενειακό ιστορικό υγείας της καρδιάς, οι τρέχουσες ιατρικές καταστάσεις και τα φάρμακα και ο τρόπος ζωής πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση της κατάλληλης κατανάλωσης καφεΐνης.

Εκτός από τα καφεϊνούχα ποτά, βεβαιωθείτε ότι πίνετε πολλά υγρά χωρίς καφεΐνη για να προωθήσετε την ενυδάτωση, η οποία μπορεί να επηρεάσει θετικά την αρτηριακή πίεση.

Επιπλέον, οι βέλτιστες πρακτικές για τη διατήρηση της αρτηριακής πίεσης σε υγιή επίπεδα περιλαμβάνουν τακτική άσκηση, επίτευξη και διατήρηση υγιούς βάρους, ελαχιστοποίηση του στρες και παρακολούθηση της πρόσληψης νατρίου (αλάτι).

Πηγές: https://medlineplus.gov, https://www.fda.gov, https://www.eatthis.com

https://www.iatropedia.gr/

Υγεία

Κορωνοϊός: Τι αλλάζει τον Μάρτιο στην επιδημία και τους εμβολιασμούς
Παναγιώτα Καρλατήρα
Η παραλαβή νέων πρωτεϊνικών εμβολίων, η επιστροφή στη νοσοκομειακή πραγματικότητα προ covid για τις δομές του ΕΣΥ και η αναθεώρηση των μέτρων προστασίας έναντι του κορωνοϊού έχουν ήδη δρομολογηθεί

Με βάρος αλλά και αισιοδοξία εισέρχεται η χώρα στον Μάρτιο: με το βάρος των 2.360 νεκρών και των 3.270 νοσηλευομένων στις κλινικές covid της χώρας που αφήνει πίσω του ο Φεβρουάριος αλλά και τη συγκρατημένη χαρά που γεννά η σταθερή υποχώρηση του επιδημικού κύματος, παρότι σκιάζεται από τα μαύρα σύννεφα του πολέμου στην Ουκρανία, όπως επισήμανε κατά τη χθεσινή ενημέρωση η πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών, κυρία Μαρία Θεοδωρίδου.

Όπως φαίνεται ο Μάρτιος θα αποτελέσει έναν μήνα -γέφυρα, από το πεδίο της επιδημίας κορωνοϊού προς εκείνο της κανονικότητας, με όσες μεταβάσεις και αλλαγές θα απαιτηθούν, και πάντοτε υπό την αίρεση ότι κάποια νέα μετάλλαξη δεν ανατρέψει τον σχεδιασμό των επιστημονικών και υγειονομικών αρχών.

Η παραλαβή νέων πρωτεϊνικών εμβολίων, η επιστροφή στη νοσοκομειακή πραγματικότητα προ covid για τις δομές του ΕΣΥ και η αναθεώρηση των μέτρων προστασίας έναντι του κορωνοϊού έχουν ήδη δρομολογηθεί.

«Ελευθερία» και με πρωτεϊνικά εμβόλια

Το πρωτεϊνικό εμβόλιο της Novavax προστίθεται στην εμβολιαστική φαρέτρα της «Ελευθερίας» από αύριο, Τετάρτη 2 Μαρτίου, οπότε η χώρα θα παραλάβει τις πρώτες δόσεις από τις συνολικά 474.000 δόσεις που αναμένει. Όπως ανακοίνωσε χθες κατά την ενημέρωση για την εμβολιαστική εκστρατεία ο γενικός γραμματέας Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, κ. Μάριος Θεμιστοκλέους, η πλατφόρμα για το κλείσιμο των ραντεβού, που σημειωτέον αφορά μόνο τον βασικό εμβολιασμό και όχι την αναμνηστική δόση, ανοίγει σήμερα το μεσημέρι ενώ ο πρώτος εμβολιασμός με το συγκεκριμένο σκεύασμα θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 5 Μαρτίου.

Πρόκειται για ένα εμβόλιο που όπως είχε πει η κυρία Θεοδωρίδου «μπορεί να προσφέρει πολύ σημαντικό έργο προς δυο κατευθύνσεις, να προσεγγιστούν οι διστακτικοί ανεμβολίαστοι και να αυξηθεί το ποσοστό της εμβολιαστικής κάλυψης σε μέρη μη προνομιούχα». Η τεχνολογία του πρωτεϊνικού εμβολίου είναι παλαιά, της δεκαετίας του ’80 και με αυτή έχουν παραχθεί εμβόλια όπως της γρίπης, της ηπατίτιδας, του κοκκύτη και άλλα.

Όλα τα εμβόλια έναντι του κορωνοϊού στοχεύουν στην επιφανειακή πρωτεϊνική ακίδα του ιού. Στα εμβόλια mRNA, όπως είναι το Pfizer και το Moderna, δίνονται οι γενετικές πληροφορίες και ο ίδιος ο οργανισμός συνθέτει την πρωτεΐνη που προκαλεί και την παραγωγή των αντισωμάτων. Στα εμβόλια με ιικό φορέα, όπως είναι το AstraZeneca και το Johnson & Johnson, χρησιμοποιείται ένας μη αναπαραγώγιμος ιός, όπως είναι ο αδενοϊός, που διαβιβάζει με ασφάλεια τον γενετικό κώδικα στα σωματικά κύτταρα που παράγουν πάλι την πρωτεΐνη ακίδα. Στο νέο εμβόλιο Nuvaxovid της Novavax η έκδοση της πρωτεΐνης ακίδας που έχει παραχθεί στο εργαστήριο, χορηγείται έτοιμη, δηλαδή δεν την παράγει ο οργανισμός.

Ωστόσο, υπογράμμισε ο κ. Θεμοστοκλέους ότι «πλέον θα είναι φθίνουσα η πορεία των εμβολιασμών και συνεπώς ολοκληρώνεται η εμβολιαστική περίοδος». Η ζήτηση των εμβολιασμών είναι ευλόγως μειωμένη, όπως εξήγησε, γιατί έχει καλυφθεί σε μεγάλο ποσοστό πια ο πληθυσμός έναντι του κορωνοϊού. Ειδικότερα, ανέφερε ότι:

-το 96% όσων έληξε το πιστοποιητικό εμβολιασμού μερίμνησαν για την ενισχυτική δόση,

-το 92% των δικαιούχων πραγματοποίησε την τρίτη δόση και το 1,3% την έχει προγραμματίσει

-η χώρα έφτασε τα επίπεδα της ΕΕ στους εμβολιασμούς του γενικού πληθυσμού τόσο αναφορικά με την πρώτη δόση (74,9%) όσο και με τους ολοκληρωμένους (71,7%).

Την ίδια στιγμή παραμένουν ανεμβολίαστοι και απροστάτευτοι απέναντι στον ιό και τη λοίμωξη covid 317.962 πολίτες ηλικίας άνω των 60 χρόνων, οι οποίοι πλέον είναι αντιμέτωποι με το πρόστιμο που τους επιβλήθηκε για την παράβαση της υποχρεωτικότητας του εμβολιασμού τους τον Ιανουάριο. Το πρόστιμο του Ιανουαρίου ήταν 50 ευρώ (μειωμένο διότι ο νόμος ίσχυε από τις 16 Ιανουαρίου). Στο μέσο Μαρτίου εφόσον παραμένουν ανεμβολίαστοι θα κληθούν να πληρώσουν το ποσό των 100 ευρώ που είναι το πρόστιμο του Φεβρουαρίου.

Επιστροφή στο ΕΣΥ των non covid ασθενών

Ο αριθμός των ημερησίων κρουσμάτων διατηρείται σε υψηλά επίπεδα στις 16.000 με 17.000 κρούσματα, ωστόσο με τη σαφή αποσύνδεση ιικού φορτίου και νοσηλειών που χαρακτηρίζει τη μετάλλαξη Omicron, οι αρμόδιοι στο υπουργείο Υγείας ετοιμάζονται να υλοποιήσουν το σχέδιο αποκλιμάκωσης των κλινών covid στο ΕΣΥ από τα μέσα Μαρτίου. Η 15η Μαρτίου έχει προσδιοριστεί από το υπουργείο Υγείας ως η απαρχή της επιστροφής στο ΕΣΥ όλων των ασθενών που μέχρι τώρα βρίσκονταν σε λίστα αναμονής για μη επείγοντα περιστατικά.

Υπενθυμίζεται ότι στα νοσοκομεία της χώρας οι νοσηλευόμενοι λόγω covid ανέρχονται σε περίπου 3.270 με τους 2.470 να είναι σε απλές κλίνες και τους άλλους σε ειδικές Μονάδες. Οι διασωληνωμένοι είναι 413. Είναι προφανές πως οι σκληροί επιδημιολογικοί δείκτες που καταγράφουν πτώση, προδιαγράφουν ήδη λιγότερο επιβαρυμένο τον μήνα που ξεκινά σήμερα.

Η διοίκηση κάθε Υγειονομικής Περιφέρειας αξιολογώντας τα δεδομένα και τις εκτιμήσεις για την επιδημία αλλά και τις συνολικές ανάγκες των ασθενών, θα υποβάλλει στο υπουργείο Υγείας την πρότασή της με το ακριβές χρονοδιάγραμμα παραχώρησης κλινών covid στις γενικές κλίνες κάθε νοσοκομείου. Ομοίως θα απελευθερώνει κλίνες ΜΕΘ covid όταν το επιτρέπει η κατάσταση αλλά και χειρουργικές αίθουσες, οι οποίες προϋποθέτουν επίσης διαθέσιμες κλίνες ΜΕΘ. Κάθε αποδέσμευση κλινών θα οδηγεί σε επιστροφή και του προσωπικού στην προτέρα θέση του, στις ειδικές και γενικές κλινικές από όπου μετακινήθηκε για τις ανάγκες της επιδημίας. Στη συνέχεια και με βάση πάντα τις ανάγκες των ασθενών λόγω κορωνοϊού θα διακοπούν οι συμβάσεις με τις ιδιωτικές κλινικές που έχουν παραχωρήσει κλίνες covid.

Χαλάρωση των μέτρων για τον κορωνοϊό

Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν σημάνει λήξη συναγερμού και έχουν καταργήσει βασικά περιοριστικά μέτρα τα οποία έγιναν τρόπος ζωής για όλους μας τα προηγούμενα δύο χρόνια. Η Ελλάδα, όπως, όπως έχουν αναφέρει οι ειδικοί, χρειάζεται να διανύσει ακόμη κάποια απόσταση μέχρι το στάδιο της πλήρους απελευθέρωσης των μέτρων.

«Κάθε χώρα πρέπει να βρει το δικό της κατάλληλο μονοπάτι για τη μετάβαση στην κανονικότητα, βασιζόμενη στα επιδημιολογικά δεδομένα και στη δημογραφία της. Ειδικά για την Ευρώπη το πλάνο ελευθερίας είναι η επόμενη προτεραιότητα» είπε πρόσφατα ο καθηγητής Παθολογίας-Λοιμωξιολογίας της Ιατρικής Σχολής Αθηνών, κ. Σωτήρης Τσιόδρας, περιγράφοντας πως θα κινηθεί και η Ελλάδα εντός της ευρωπαϊκής οικογένειας.

Το επόμενο μέτρο που θα αρθεί στη χώρα μας είναι η χρήση μάσκας στους εξωτερικούς χώρους χωρίς συνωστισμό. Το θέμα απασχόλησε την Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων την περασμένη Τετάρτη, με τους ειδικούς να αποφασίζουν ότι είναι πρώιμη η κατάργηση της μάσκας αν δεν υποχωρήσουν περαιτέρω οι σκληροί δείκτες της επιδημίας αλλά και δεν απομακρυνθούμε από τις καιρικές συνθήκες του χειμώνα που ευνοούν τη μετάδοση του κορωνοϊού. Ιδίως για την παρούσα συγκυρία οι επιστήμονες ήταν επιφυλακτικοί έως αρνητικοί για την κατάργηση του μέτρου της μάσκας και λόγω του τριημέρου της Αποκριάς και των εκδηλώσεων, οικογενειακών, κοινωνικών και άλλων που θα τη συνοδεύουν και που θεωρήθηκε πολύ πιθανό να οδηγήσει σε πυροδότηση των κρουσμάτων και των νοσηλειών σε ανεμβολίαστους.

Σε ό,τι αφορά τη χρήση μάσκας σε εσωτερικούς χώρους είναι βέβαιο ότι θα μας συνοδεύει επί μήνες. Πιθανόν να μην είναι υποχρεωτική αλλά θα υπάρχει ισχυρή σύσταση για τους ευάλωτους και τους ηλικιωμένους. https://www.ygeiamou.gr/

Υγεία

Είναι σημαντικό να καταναλώνετε τροφές πλούσιες σε ασβέστιο ως μέρος της ισορροπημένης διατροφής σας. Το μέταλλο αυτό αποτελεί το 40% των οστών και τυχόν έλλειψή του στη διατροφή μπορεί να οδηγήσει σε οστεοπόρωση.

Χρειάζεται επίσης μια ικανοποιητική ποσότητα βιταμίνης D για να απορροφάτε περισσότερο ασβέστιο από τις τροφές.

Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας, οι ενήλικες 19-50 ετών χρειάζονται περίπου 1.000 mg ασβεστίου την ημέρα, ενώ οι γυναίκες που θηλάζουν και τα άτομα άνω των 50 χρειάζονται 1.200 mg την ημέρα. Δυστυχώς η χαμηλή πρόσληψη ασβεστίου γίνεται συνήθως αντιληπτή όταν είναι πια πολύ αργά.

Παρόλα αυτά αναγνωρίζοντας τα συμπτώματα της ανεπάρκειας, μπορεί να βοηθήσει ώστε να διορθωθεί το πρόβλημα.

Αυτά μπορεί να είναι:

Μυϊκές κράμπες ή αδυναμία

Μη φυσιολογικός καρδιακός ρυθμός

Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα δάχτυλα

Απώλεια μνήμης ή σύγχυση

Αδύναμα ή εύθραυστα νύχια

Εύκολο σπάσιμο των οστών

https://www.govastileto.gr/

Υγεία

Κορωνοϊός – Νοσηλεία: Ο παράγοντας που άλλαξε ριζικά το προφίλ των ασθενών
Μαρία Κοτοπούλη 
Την απόδειξη ότι ο εμβολιασμός είναι αποτελεσματικός και μπορεί να σώσει ζωές υποστηρίζει ακόμα μια βραζιλιάνικη μελέτη, εξετάζοντας τους παράγοντες που επηρέασαν την έκβαση της νόσου σε εμβολιασμένους και ανεμβολίαστους ασθενείς

Από την έναρξη του εμβολιαστικού προγράμματος, έχουν παρατηρηθεί αλλαγές στο προφίλ των ασθενών που νοσηλέυονται με κορωνοϊό και πεθαίνουν σύμφωνα με έρευνα από τη Βραζιλία. Όπως είναι αναμενόμενο και συμπληρώνοντας προηγούμενα ερευνητικά δεδομένα, λιγότεροι ήταν οι παράγοντες αυξημένου κίνδυνου νοσηλείας και θανάτου στους εμβολιασμένους.

Ερευνητές από το Εργαστήριο Ιολογίας στην Ιατρική Σχολή του São José do Rio Preto (FAMERP) ανέλυσαν δεδομένα 2.777 νοσηλευόμενων ασθενών την περίοδο μεταξύ 5 Ιανουαρίου και 12 Σεπτεμβρίου 2021 σε κεντρικό νοσοκομείο της περιοχής στο Σάο Πάολο της Βραζιλίας. Η περίοδος διερεύνσης συνέπεσε με την επικράτηση της παραλλαγής Γάμα στη συγκεκριμένη πολιτεία και με τον πλήρη εμβολιασμό των κατοίκων άνω των 60 ετών με δύο δόσεις.

«Ο στόχος της μελέτης μας ήταν να ανακαλύψουμε τους καλύτερους προγνωστικούς παράγοντες θανάτου στις λοιμώξεις COVID-19 και πώς μπορεί να επηρεάσει ο εμβολιασμός», σημειώνει ο Maurício Lacerda Nogueira, καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του São José do Rio Preto (FAMERP) και συγγραφέας της μελέτης.

Οι ασθενείς που μελετήθηκαν χωρίστηκαν σε δύο ομάδες ανάλογα με το αν είχαν πραγματοποιήσει τον εμβολιασμό τους ή όχι και οι ερευνητές συνέκριναν ορισμένα χαρακτηριστικά τους, όπως την ηλικία, το φύλο και τις συννοσηρότητες αλλά και τα συμπτώματα, την κλινική κατάσταση και την έκβαση της νοσηλείας (ανάρρωση ή θάνατος).

Ο μέσος όρος ηλικίας των 2.518 ανεμβολίαστων ασθενών που διερευνήθηκαν ήταν τα 51 έτη, ενώ το 71,5% είχε μία ή περισσότερες συννοσηρότητες, κυρίως καρδιακές παθήσεις, σακχαρώδη διαβήτη και παχυσαρκία. Από την άλλη, η μέση ηλικία των 259 συμμετεχόντων που είχαν εμβολιαστεί με δύο δόσεις εμβολίου ήταν τα 73 έτη και το 95% είχε συννοσηρότητες.

Εφαρμόζοντας τη στατιστική μέθοδο, η ερευνητική ομάδα κατέληξε στους παράγοντες που συσχετίστηκαν με τον αυξημένο κίνδυνο νοσηλείας και θανάτου των ανεμβολίαστων ασθενών, εάν βρισκόντουσαν στην ηλικιακή ομάδα άνω των 60 και έπασχαν από κάποια από τις εξής παθήσεις: καρδιαγγειακή νόσο, ηπατική, νεφρική και νευρολογική διαταραχή, σακχαρώδης διαβήτης, και ανοσοανεπάρκεια.

Αντίθετα, στους εμβολιασμένους, οι ασθενείς άνω των 60 ετών και όσοι έπασχαν από νεφρική ανεπάρκεια ήταν οι μόνοι που διέτρεχαν αυξημένο κίνδυνο θανάτου.

«Αυτή είναι και η χειροπιαστή απόδειξη ότι ο εμβολιασμός είναι αποτελεσματικός ως προστασία και σώζει ζωές» σημειώνει ο δρ. Nogueira.

Η Cássia Fernanda Estofolete, πρώτη συγγραφέας και μέλος του Εργαστηρίου Ιολογίας, συμπληρώνει το παζλ σχετικά με τις αλλαγές που έφερε στο προφίλ των ασθενών το εμβόλιο: «Με την επανέναρξη των εκλεκτικών χειρουργείων, την ανοσοποίηση μεγάλου ποσοστού του πληθυσμού και την εμφάνιση της Omicron, βλέπουμε μια διαφορετική εικόνα στα νοσοκομεία», είπε. «Πολλοί ασθενείς δεν εισάγονται στο νοσοκομείο λόγω του ιού, αλλά ανακαλύπτουν ότι έχουν κορωνοϊό κατά την εισαγωγή τους για προγραμματισμένη επέμβαση ή λόγω τραυματισμού. Επίσης, πολλοί ηλικιωμένοι με συννοσηρότητες νοσηλεύονται επειδή η λοίμωξη COVID-19 επιδεινώνει μια υποκείμενη νόσο, οδηγώντας σε νεφρική ανεπάρκεια, για παράδειγμα. Οι περισσότεροι ασθενείς δεν νοσηλεύονται πλέον λόγω του ιού, όπως συνέβαινε τη στιγμή που διεξήχθη η μελέτη» καταλήγει.

https://www.ygeiamou.gr/

Υγεία

Πώς τα βότανα μπορούν να προστατεύουν την καρδιά
Ζήσης Ψάλλας

Στο παρελθόν, το εκχύλισμα Ginkgo biloba L. (GBE) έχει χρησιμοποιηθεί ως δημοφιλές φυτικό φάρμακο για τη θεραπεία ισχαιμικών καρδιακών παθήσεων. Ωστόσο, ο ακριβής μηχανισμός μέσω του οποίου ασκεί τα αντιισχαιμικά αποτελέσματα είναι ακόμη άγνωστος.

Μια ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής τον καθηγητή Jinlan Zhang από το Ινστιτούτο Materia Medica της Κίνας αποκάλυψε την επιστήμη πίσω από τη ρύθμιση της μεταβολικής ροής στο έμφραγμα του μυοκαρδίου και πώς το GBE προστατεύει την καρδιά από αυτήν την πάθηση.

«Η ρύθμιση του ενεργειακού μεταβολισμού με το Ginkgo biloba L. τράβηξε την προσοχή μας επειδή η καρδιά λειτουργεί συνεχώς και χρειάζεται ενέργεια για να τροφοδοτήσει το κυκλοφορικό σύστημα», είπε ο Zhang.

Η μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο Journal of Pharmaceutical Analysis, αποκαλύπτει πώς η παραγωγή ενέργειας εμποδίζεται στα καρδιομυοκύτταρα που έχουν προσβληθεί από έμφραγμα του μυοκαρδίου.

Για να μιμηθούν τις συνθήκες του μυοκαρδίου, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τραυματισμένα καρδιομυοκύτταρα και τα διερεύνησαν χρησιμοποιώντας έναν συνδυασμό ανάλυσης μεταβολικής ροής.

Ανακάλυψαν ότι η μεταβολική ροή ήταν σαφώς διαταραγμένη σε αυτά τα κύτταρα, τα οποία προτιμούσαν να χρησιμοποιούν εναλλακτικές πηγές άνθρακα αντί της γλυκόζης για να παρέχουν μια σταθερή παροχή ενέργειας. Η μειωμένη παραγωγή ενέργειας δεν μπόρεσε να αποφευχθεί στα τραυματισμένα κύτταρα.

Κατά τη θεραπεία των τραυματισμένων κυττάρων με GBE, οι συγγραφείς διαπίστωσαν ότι το δραστικό συστατικό bilobalide θα μπορούσε να προστατεύσει τα μιτοχόνδρια και να διατηρήσει την παραγωγή ενέργειας. Τα επίπεδα ενζύμων στα υπό θεραπεία κύτταρα μειώθηκαν και απέτρεψαν τη συσσώρευση μεταβολιτών, ενίσχυσαν τη μεταβολική ροή και μείωσαν την πίεση στα καρδιακά κύτταρα.

Η bilobalide δοκιμάστηκε και σε ένα μοντέλο αρουραίου με ισχαιμικό μυοκάρδιο αποδίδοντας παρόμοια αποτελέσματα.

«Το έμφαγμα του μυοκαρδίου είναι ένας σημαντικός κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία σε όλο τον κόσμο και η αποσαφήνιση της παθοφυσιολογίας και των πιθανών θεραπευτικών θεραπειών είναι απαραίτητη», είπε ο καθηγητής Zhang. «Τα ευρήματά μας φαίνονται πολλά υποσχόμενα και αναμένουμε να αντλήσουμε έμπνευση από αυτή την έρευνα για τον μεταβολικό μηχανισμό και την υλική βάση στη θεραπεία του εμφράγματος του μυοκαρδίου».https://www.zougla.gr/

Υγεία

3 στις 4 γυναίκες δεν γνωρίζουν τα συμπτώματα του καρκίνου των ωοθηκών
Ρούλα Τσουλέα 
Τι αποκαλύπτει νέα δημοσκόπηση για τα συμπτώματα του καρκίνου των ωοθηκών. Ποια είναι τα βασικά συμπτώματα και ποια άλλα μπορεί να προκαλέσει. Πότε πρέπει να απευθύνονται οι γυναίκες στον γιατρό.
Οι περισσότερες γυναίκες δεν γνωρίζουν τα βασικά συμπτώματα που προκαλεί ο καρκίνος των ωοθηκών, με συνέπεια η διάγνωσή του να γίνεται συχνά με μεγάλη καθυστέρηση, προειδοποιεί ένας κορυφαίος βρετανικός μη κοινωφελής οργανισμός.

Σε μεγάλη δημοσκόπηση που έδωσε στη δημοσιότητα, ο οργανισμός Target Ovarian Cancer αποκαλύπτει ότι τουλάχιστον τρεις στις τέσσερις γυναίκες δεν γνωρίζουν πως το επίμονο «πρήξιμο» στην κοιλιά είναι πολύ ύποπτο. Ούτε ότι πρέπει να πάνε στον γιατρό αν νιώθουν συνεχώς «φούσκωμα».

Ο οργανισμός λέει επίσης πως οι οικογενειακοί ιατροί δεν παραπέμπουν εγκαίρως τις γυναίκες στους ειδικούς, επειδή τα συμπτώματά που προκαλεί ο καρκίνος των ωοθηκών είναι παρόμοια με εκείνα που έχουν πεπτικά προβλήματα.

Η συνέπεια, όμως, είναι να διαγιγνώσκεται με καθυστέρηση ο συγκεκριμένος καρκίνος. Σχεδόν μία στις τρεις ασθενείς χάνουν τη ζωή τους κατά τον πρώτο χρόνο από τη διάγνωση, αναφέρει. Αυτό οφείλεται στο ότι έχει γίνει αντιληπτός σε προχωρημένο στάδιο.

Η έρευνα
Η νέα έρευνα πραγματοποιήθηκε σε 1.000 γυναίκες. Το 79% δεν γνώριζαν ότι το επίμονο «πρήξιμο» στην κοιλιά είναι σύμπτωμα που προκαλεί ο καρκίνος των ωοθηκών.

Σχεδόν τα δύο τρίτα (το 68%) αγνοούσαν πως ο επίμονος πόνος στην κοιλιά ή το «φούσκωμα» επίσης ανήκουν στα ύποπτα συμπτώματα. Αντίστοιχα, το 97% δεν είχαν ακούσει πως είναι ύποπτο το να χορταίνουν με ελάχιστο φαγητό. Και το 99% αγνοούσαν πως η συχνουρία επίσης μπορεί να υποκρύπτει τη νόσο.

Η έρευνα έδειξε ακόμα ότι τέσσερις στις δέκα γυναίκες πίστευαν λανθασμένα ότι το τεστ Παπανικολάου ελέγχει και για καρκίνο των ωοθηκών. Στην πραγματικότητα όμως μπορεί να ανιχνεύσει μόνον τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.

«Τα στοιχεία αυτά είναι απογοητευτικά», δήλωσε η εκτελεστική διευθύντρια του Target Ovarian Cancer Annwen Jones. «Η γνώση των συμπτωμάτων είναι σωτήρια για τις ασθενείς. Πρέπει να διεξαχθούν μεγάλες ενημερωτικές εκστρατείες, ούτως ώστε να αυξηθούν τα ποσοστά έγκαιρης διάγνωσης και επιβίωσης που έχει ο καρκίνος των ωοθηκών».

Ποια είναι τα ύποπτα συμπτώματα
Η ενημερωτική υπηρεσία του βρετανικού εθνικού συστήματος υγείας NHS Choices αναφέρει ότι τα συμπτώματα που προκαλεί ο καρκίνος των ωοθηκών είναι δύσκολο να γίνουν αντιληπτά στα αρχικά στάδιά του. Συχνά προσομοιάζουν με εκείνα που προκαλούν άλλες, λιγότερο επικίνδυνες καταστάσεις. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονται το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και το προεμμηνορροϊκό σύνδρομο.

Ωστόσο οι γυναίκες πρέπει να γνωρίζουν ότι τα συχνότερα συμπτώματά του είναι:

Αίσθημα συνεχούς «φουσκώματος»
Διογκωμένη (πρησμένη) κοιλιά
Πόνος ή ευαισθησία στην κοιλιά ή στην περιοχή μεταξύ των ισχίων (πύελος)
Ταχεία ανάπτυξη του αισθήματος κορεσμού της πείνας ή ανορεξία
Ανάγκη για ούρηση πιο συχνά ή πιο επιτακτικά από το φυσιολογικό
Άλλα συμπτώματα που μπορεί να προκαλέσει ο καρκίνος των ωοθηκών είναι:

Επίμονη δυσπεψία ή ναυτία
Αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου (δυσκοιλιότητα ή διάρροια)
Πόνος στη μέση
Αιμορραγία από τον κόλπο μετά την εμμηνόπαυση
Αίσθημα επίμονης κόπωσης
Ακούσια (χωρίς προσπάθεια) απώλεια βάρους
Αν έχετε οποιαδήποτε από τα προαναφερθέντα συμπτώματα, το NHS Choices συνιστά να συμβουλευθείτε τον γιατρό σας.

https://www.iatropedia.gr/

Υγεία

Ομεσημεριανός ύπνος είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους για να αναζωογονήσετε το σώμα και το μυαλό σας. Μπορεί, επίσης, να βοηθήσει εάν είχατε μια κακή νύχτα ύπνου. Αλλά είναι όλοι οι μεσημεριανοί ύπνοι ίσοι; Σύμφωνα με τους ειδικούς υγείας, υπάρχουν καλύτεροι τρόποι για να κοιμάστε από άλλους. Και η μεσημεριανή σιέστα μπορεί να είναι ένας από αυτούς. Σύμφωνα με την κλινική του Κλίβελαντ, ο μεσημεριανός ύπνος δεν είναι ιατρικός όρος, αλλά χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει έναν μικρότερο υπνάκο που κυμαίνεται από 20 έως 30 λεπτά.

Μεσημεριανός ύπνος
Όπως αποδεικνύεται, ο τρόπος που νιώθουμε μετά τον μεσημεριανό ύπνο έχει να κάνει πολύ με τους φυσικούς μας ρυθμούς ύπνου. Για παράδειγμα, ένας πλήρης κύκλος ύπνου διαρκεί περίπου 90 λεπτά. Εάν παίρνουμε πιο σύντομους υπνάκους, αποφεύγουμε να μπούμε σε έναν πλήρη κύκλο ύπνου, ο οποίος μπορεί να επηρεάσει το πώς θα νιώθουμε όταν ξυπνήσουμε, συμπεριλαμβανομένου του εάν νιώθουμε ή όχι αυτό το τρομακτικό αίσθημα άγχους. Έτσι, οι μεσημεριανοί ύπνοι μπορούν να σας δώσουν αυτή τη μικρή επιπλέον ώθηση και μπορεί ακόμη και να προσφέρουν επιπλέον οφέλη για την υγεία.

Μεσημεριανός ύπνος
Τα οφέλη του power napping
Ο 20λεπτος υπνάκος, σύμφωνα με την Κλινική του Κλίβελαντ, συνδέεται με βελτιωμένη εγρήγορση, διάθεση, βραχυπρόθεσμη μνήμη, εστίαση και συγκέντρωση. Είναι ενδιαφέρον ότι ο μεσημεριανός ύπνος μπορεί να είναι ωφέλιμος ανεξάρτητα από την ποσότητα ή την ποιότητα του ύπνου που κοιμηθήκατε το προηγούμενο βράδυ. Έτσι, ακόμα κι αν νιώθετε ξεκούραστοι, ένας σύντομος υπνάκος μπορεί να είναι ευεργετικός. Και αν πιστεύετε ότι ο μεσημεριανός σας ύπνος πρέπει να φτάσει τα 20 λεπτά για να βιώσετε τα ευεργετικά αποτελέσματα, ξανασκεφτείτε το. Μια μελέτη του 2008 που δημοσιεύτηκε στο The Journal of Sleep Research διαπίστωσε ότι οι συμμετέχοντες στη μελέτη που κοιμόντουσαν μόλις έξι λεπτά επωφελήθηκαν από βελτιωμένη επεξεργασία μνήμης.

Μεσημεριανός ύπνος
Οι πιο σύντομοι μεσημεριανοί ύπνοι, σύμφωνα με το Sleep Foundation, είναι αποτελεσματικοί επειδή μας επιτρέπουν να νιώθουμε ανανεωμένοι χωρίς αδράνεια ύπνου. Η αδράνεια ύπνου είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη νωθρότητα και τον λήθαργο μετά το ξύπνημα από έναν υπνάκο, η οποία σύμφωνα με τους ειδικούς μπορεί να διαρκέσει έως και μία ώρα και είναι πολύ πιο συνηθισμένη σε μεσημεριανούς ύπνους που διαρκούν περισσότερο από 30 λεπτά. Οι τρόποι για να εξασφαλίσετε τον καλύτερο δυνατό μεσημεριανό ύπνο περιλαμβάνουν τη ρύθμιση ενός ξυπνητηριού, την αποφυγή ύπνου αργά την ημέρα, τη χρήση τεχνικών χαλάρωσης που θα σας βοηθήσουν να αποκοιμηθείτε πιο εύκολα, καθώς και τη διασφάλιση ενός φιλικού περιβάλλοντος για τον ύπνο.

https://www.newsbeast.gr/

Υγεία


Πιθανώς να νομίζουμε ότι γνωρίζουμε τα πάντα σχετικά με τον αιματοκρίτη. Ξέρουμε όμως πότε θεωρείται ότι έχουμε αναιμία; Σε ποιες περιπτώσεις πίσω από έναν χαμηλό αιματοκρίτη κρύβεται απλώς η έλλειψη σιδήρου και σε ποιες χρειάζεται να διερευνηθεί περαιτέρω η κατάσταση με την καθοδήγηση ενός ειδικού; Αλλά και ποια είναι η καλύτερη θεραπεία κάθε φορά;

Πολλοί από εμάς έχουμε, κατά καιρούς, πει ή σκεφτεί ότι ίσως για την κούρασή μας, τα μαλλιά μας που πέφτουν περισσότερο από ό,τι συνήθως, τις ζαλάδες μας, ακόμα και για τα νύχια μας που σπάνε εύκολα φταίει πιθανώς ο χαμηλός μας αιματοκρίτης. Μπορεί να σκεφτήκαμε μάλιστα ότι για να βελτιώσουμε την κατάσταση θα μπορούσαμε να καταναλώσουμε τροφές πλούσιες σε σίδηρο και έτσι, προσπαθήσαμε να φάμε καμιά μπριζόλα παραπάνω, φακές, ίσως και σπανάκι. Παρ’ όλα αυτά η κατάσταση δεν άλλαξε και πολύ. Σε αυτή την περίπτωση συνήθως οι ειδικοί θα μας πουν να κάνουμε εξετάσεις αίματος για να διερευνήσουμε αν έχουμε πράγματι χαμηλό αιματοκρίτη και αν πράγματι συμβαίνει αυτό, τότε ο γιατρός μας θα μας συστήσει να πάρουμε την ενδεδειγμένη θεραπεία για να αυξηθεί ο αιματοκρίτης μας, πράγμα πολύ σημαντικό γιατί όταν βρίσκεται στα σωστά επίπεδα δουλεύει καλά ολόκληρος ο οργανισμός μας, αφού όλα τα συστήματά μας (π.χ. το πεπτικό και το ανοσοποιητικό σύστημα) χρειάζονται επάρκεια σιδήρου για να λειτουργούν σωστά.

Πότε ο αιματοκρίτης είναι χαμηλός
Ο αιματοκρίτης θεωρείται χαμηλός όταν είναι μικρότερος από 38% στις γυναίκες και από 40% στους άνδρες. Διαγιγνώσκεται με τις εργαστηριακές εξετάσεις αίματος και χρειάζεται πάντα να διερευνάται και να θεραπεύεται.

Τι συμβαίνει με όσους έχουν στίγμα
Οταν κάποιος έχει ετερόζυγη μεσογειακή αναιμία (το στίγμα της μεσογειακής αναιμίας, όπως συνηθίζουμε να το λέμε), ο αιματοκρίτης θεωρείται φυσιολογικός, τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες – ακόμα κι αν φτάνει στο 33%. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν έχουν αναιμία, αλλά επειδή πρόκειται για χρόνια μορφή, δεν θεωρείται παθολογική κατάσταση, την ανέχονται καλά, και έτσι δεν χρειάζεται να σπεύσουν για να τη διορθώσουν. Παρ’ όλα αυτά μπορούν να βοηθηθούν από τη λήψη φυλλικού οξέος.

Τι πρέπει να κάνουμε αν βρεθεί χαμηλός ο αιματοκρίτης μας
Να πάμε στον γιατρό. Εκείνος θα ελέγξει τους δείκτες της αναιμίας – τις τιμές στη γενική αίματος που οι ασθενείς δεν μπορούμε να αξιολογήσουμε – ώστε να διερευνήσει την αναιμία.

Ο χαμηλός αιματοκρίτης υπολογίζεται ότι στην Ελλάδα οφείλεται στο 70% των περιπτώσεων στη σιδηροπενία, στο 10% στο στίγμα της μεσογειακής αναιμίας (ετερόζυγη αιμοσφαιρινοπάθεια) και στο υπόλοιπο 20% μπορεί η αναιμία να είναι στερητικού τύπου, να λείπει δηλαδή από τον οργανισμό κάποια βιταμίνη (π.χ. η Β12) ή άλλες διατροφικές ουσίες, να οφείλεται στην ύπαρξη κάποιας χρόνιας νόσου (π.χ. θυρεοειδοπάθειες, ρευματοπάθειες, αυτοάνοσα νοσήματα), να πρόκειται για μία αιμολυτική αναιμία (π.χ. αυτοάνοση αιμολυτική, δρεπανοκυτταρική, μεσογειακή, αναιμία που οφείλεται στην ανεπάρκεια του ενζύμου G6PD) ή, τέλος, μπορεί να υπάρχει αναιμία επειδή δεν παράγονται ερυθρά αιμοσφαίρια εξαιτίας κάποιας αιματολογικής κακοήθειας ή καρκίνου.

Τα συμπτώματα της αναιμίας
Είναι: Αίσθημα αδυναμίας, εύκολη κόπωση, μειωμένη αντοχή, ωχρότητα, ζάλη σε καθημερινή βάση, ταχυπαλμίες, δυσπεψία, στοματίτιδα καθώς και το εύκολο σπάσιμο των νυχιών και η αδικαιολόγητη τριχόπτωση.

Ποιοι υποφέρουν συχνότερα από σιδηροπενική αναιμία
Η σιδηροπενική αναιμία αφορά κυρίως τις γυναίκες στην αναπαραγωγική ηλικία – που χάνουν αίμα και σίδηρο στην περίοδο, στην εγκυμοσύνη, στον τοκετό και στη γαλουχία – όπως και τα παιδιά και τους εφήβους, στους οποίους η σιδηροπενία οφείλεται συνήθως στην ανάπτυξη. Γι’ αυτό και οι γυναίκες πρέπει να παίρνουν οπωσδήποτε σίδηρο και φυλλικό οξύ από την αρχή της εγκυμοσύνης, έστω και με κανονικό αιματοκρίτη.

Επίσης, οι γυναίκες που έχουν «βαριά» περίοδο (χάνουν πολύ αίμα) θα πρέπει να παίρνουν προληπτικά σίδηρο τις ημέρες της περιόδου. Τέλος, είναι σκόπιμο όλες οι γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας να παρακολουθούν τακτικά – με εξετάσεις αίματος – τον αιματοκρίτη και τη φερριτίνη τους. Οποιοσδήποτε άλλος όμως εμφανίσει ξαφνικά αναιμία θα πρέπει οπωσδήποτε να επισκεφτεί τον γιατρό του ώστε να διερευνηθεί κυρίως για την πιθανότητα απώλειας αίματος από το πεπτικό ή το ουροποιητικό.

Η θεραπεία για τη σιδηροπενική αναιμία
Είναι η λήψη σιδήρου σε μορφή σκευασμάτων (που πρέπει να παίρνουμε με άδειο στομάχι, αν και συχνά είναι δύσπεπτα και μπορεί να προκαλέσουν επιγαστραλγία, γαστρικό φόρτο και δυσκοιλιότητα, ειδικά στην αρχή της θεραπείας). Θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι η θεραπεία με τη λήψη σιδήρου, ειδικά όταν είναι χαμηλή η φερριτίνη, θα πρέπει να διαρκέσει αρκετό διάστημα, τουλάχιστον 2 με 3 μήνες.

Οσον αφορά τη διατροφή, μόνο το κόκκινο κρέας δίνει ουσιαστική ποσότητα σιδήρου – ειδικά όταν συνδυάζεται με βιταμίνη C (π.χ. πορτοκαλάδα). Σίδηρος υπάρχει και σε άλλες τροφές, αλλά θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι μόνο ο δισθενής σίδηρος – η μορφή που περιέχει το κόκκινο κρέας και κάποια από τα σκευάσματα της αγοράς – απορροφάται καλά από τον οργανισμό.

Εναλλακτικά, όταν η κατάσταση είναι πιο σοβαρή και η χορήγηση σιδήρου από το στόμα δεν είναι δυνατή, δεν είναι ανεκτή ή δεν είναι αποτελεσματική (π.χ. όταν έχει γίνει γαστρεκτομή) μπορεί να χρειαστεί να γίνει ενδοφλέβια σιδηροθεραπεία (τα παλαιότερα σκευάσματα προκαλούσαν αλλεργικές αντιδράσεις αλλά στις μέρες μας τα σύγχρονα σκευάσματα είναι πολύ πιο ασφαλή).

Ο ρόλος του σιδήρου και της φερριτίνης
Ο σίδηρος ορού είναι μία τιμή που δείχνει το ποσό του σιδήρου που βρίσκεται σε διακίνηση στον οργανισμό τη στιγμή της εξέτασης. Δεν αντικατοπτρίζει πάντα το συνολικό φορτίο του οργανισμού (συμπεριλαμβανομένων των αποθηκών), το οποίο ελέγχεται καλύτερα με τη μέτρηση της φερριτίνης. Μπορεί δηλαδή να είναι υψηλός ο αιματοκρίτης, γεμάτες οι αποθήκες, αλλά ο σίδηρος ορού να είναι χαμηλός επειδή τη στιγμή της εξέτασης δεν υπήρχαν ανάγκες ώστε να τον διακινήσει ο οργανισμός.

Γι’ αυτό και δεν αξιολογούμε ιδιαίτερα την τιμή του, ενώ από την άλλη πλευρά δίνουμε μεγάλη σημασία στη φερριτίνη, που είναι και ο πρώτος δείκτης που ελαττώνεται σε περίπτωση σιδηροπενίας. Επίσης, σημαντικό είναι να σημειωθεί ότι ακόμα κι αν ο αιματοκρίτης είναι φυσιολογικός αλλά η φερριτίνη χαμηλή, είναι σκόπιμο ο ασθενής να πάρει σκευάσματα σιδήρου.

Ευχαριστούμε για τη συνεργασία τον δρα Αναστάσιο Σπαντιδέα, παθολόγο, κλινικό φαρμακολόγο. https://www.vita.gr/

Υγεία

Κορωνοϊός: Τι θα γίνει στο μέλλον – Τα τέσσερα επικρατέστερα σενάρια

Μαίρη Μπιμπή 
Ο Αμερικανός καθηγητής Επιδημιολογίας Μολυσματικών Νόσων, Donald S. Burke, αναλύει τα πιθανότερα σενάρια για το τι μέλλει γενέσθαι με τη λοίμωξη Covid-19 στο άμεσο μέλλον
Σταδιακή επαναφορά στην «κανονικότητα» έχει σηματοδοτήσει η χαλάρωση των περιοριστικών μέτρων για την διασπορά του κορωνοϊού σε πολλές χώρες ανά τον κόσμο, περιλαμβανομένης και της Ελλάδας. Ωστόσο, δεν παύει να είναι διάχυτη μια ανησυχία για το πως θα εξελιχθεί η πανδημία στο άμεσο μέλλον.

Ο Donald S. Burke, καθηγητής Επιδημιολογίας Μολυσματικών Νόσων στην Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου του Πίτσμπουργκ και πρώην πρύτανης του αμερικανικού πανεπιστημίου, σε άρθρο του στο STAT αναλύει τα τέσσερα επικρατέστερα σενάρια για το τι πρόκειται να συμβεί στο άμεσο μέλλον με τον κορωνοϊό SARS-CoV-2.

Σενάριο 1ο: Ενδημικότητα

Η λέξη «επιδημία» προέρχεται από την πρόθεση επί και δήμος (λαός), και σημαίνει κάτι που συμβαίνει επί του πληθυσμού. Η λέξη «ενδημία» προέρχεται από την πρόθεση εν και δήμος, δηλαδή εντός του λαού. Ελπίζουμε λοιπόν ότι η λοίμωξη Covid-19 θα περάσει από την πρώτη στη δεύτερη κατάσταση, δηλαδή από επιδημική θα γίνει ενδημική.

Οι άνθρωποι συνυπάρχουν με τέσσερις γνωστούς ενδημικούς κορωνοϊούς: 229E, OC43, NL63, και HKU1. Σχεδόν κάθε άνθρωπος στον πλανήτη έχει μολυνθεί με κάποιον εκ των τεσσάρων αυτών ιών κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. Οι λοιμώξεις αυτές τείνουν να είναι ήπιες, προκαλώντας παρωδικές ιώσεις του ανώτερου αναπνευστικού, εξ ου και η βολική συντομογραφία των κορωνοϊών του κοινού κρυολογήματος (CCC) για αυτή τη «συμμορία» των τεσσάρων. Επειδή η ανοσία σε αυτούς τους κορωνοϊούς εξασθενεί με την πάροδο του χρόνου, οι λοιμώξεις μπορούν να επαναληφθούν καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής.

Οι γενετικές αναλύσεις των CCC υποδηλώνουν ότι πιθανότατα προήλθαν από διάφορα ζωικά είδη πριν περάσουν στον άνθρωπο πριν από εκατοντάδες χρόνια. Η πιθανή προγονική προέλευση του OC43 είναι ένας κορωνοϊός βοοειδών, ο πλησιέστερος «γείτονας» για το 229E είναι ένας κορωνοϊός από λάμα και οι άλλοι πιθανότατα προέκυψαν από διασταυρώσεις ειδών από την παγκόσμια «δεξαμενή» των κορωνοϊών των νυχτερίδων.

Εάν οι κορωνοϊοί του κοινού κρυολογήματος προέκυψαν από τη μεταπήδηση ζωικών ιών στον άνθρωπο πιθανότατα θα είχαν λανθασμένα θεωρηθεί γρίπη και δεν θα είχαν αναγνωριστεί ως νέες ασθένειες. Και εφόσον οι κορωνοϊοί που μεταπηδούν από είδος σε είδος προσαρμόστηκαν στον ανθρώπινο οργανισμό, θα υπήρχε επιλεκτική πίεση για πιο αποτελεσματική μετάδοση. Όταν ένας ιός προσαρμόζεται σε έναν νέο ξενιστή, δεν συγκεντρώνει πλεονεκτήματα επιβίωσης εξασθενώντας ή σκοτώνοντας τον ξενιστή του. Ακριβώς το αντίθετο: ένας ιός που μεταδίδεται από το αναπνευστικό μεταδίδεται πιο εύκολα από έναν περιπατητικό, κοινωνικά διαδραστικό ξενιστή.

Ακριβώς όπως οι τέσσερις κορωνοϊοί του κοινού κρυολογήματος πιθανότατα ξεκίνησαν ως νέοι επιδημικοί ιοί που εξελίχθηκαν προς την ενδημικότητα, ο SARS-CoV-2 μπορεί κάλλιστα να ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο και να γίνει ο πέμπτος CCC.

Σενάριο 2ο: Τροποποιημένη νόσος και συμπτώματα

Σύμφωνα με το δεύτερο σενάριο, ο SARS-CoV-2 εξελίσσεται για να μολύνει νέους τύπους κυττάρων στο ανθρώπινο σώμα, μεταβαίνοντας από κυρίως μολυσματικό παράγοντα του αναπνευστικού συστήματος σε λοίμωξη και άλλων συστημάτων του σώματος. Αυτό το σενάριο θα μπορούσε να οδηγήσει σε καλύτερη ή χειρότερη έκβαση, ανάλογα με τα όργανα που έχουν υποστεί βλάβη και την έκτασή της.

Οι περισσότεροι ζωικοί κορωνοϊοί, συμπεριλαμβανομένου του SARS-CoV-2, μολύνουν κύτταρα που αποικίζουν τη γαστρεντερική οδό καθώς και εκείνα της αναπνευστικής οδού. Οι μεταλλάξεις μπορούν να αλλάξουν την ικανότητα των ιών να αναπτύσσονται στα κύτταρα των διαφόρων οργάνων. Στους χοίρους, μια σημαντική αλλαγή σημειώθηκε το 1984 όταν ο ιός της λοιμώδους γαστρεντερίτιδας μεταλλάχθηκε και έγινε αναπνευστικός ιός. Στα πτηνά, όλα τα στελέχη του ιού της λοιμώδους βρογχίτιδας επηρεάζουν την τραχεία, αλλά έχουν εμφανιστεί ορισμένα μεταλλαγμένα στελέχη που βλάπτουν τους νεφρούς.

Στους ανθρώπους, ο SARS-CoV-2 έχει βρεθεί στο έντερο, τους νεφρούς και το κεντρικό νευρικό σύστημα. Μια νέα παραλλαγή του κορωνοϊού SARS-CoV-2 με προτίμηση για νέα όργανα θα μπορούσε να προκαλέσει νέα συμπτώματα της Covid-19.

Σενάριο 3ο: Ανάδυση ενός νέου ανασυνδυασμένου κορωνοϊού

Ιοί όπως αυτός της γρίπης, ο HIV και οι κορωνοϊοί «ανταλλάσσουν» συνήθως γενετικό υλικό μεταξύ τους. Εάν το γενετικό υλικό του ανθρώπινου SARS-CoV-2 συνδυαζόταν με το γενετικό υλικό ενός υπάρχοντος ζωικού κορωνοϊού – όπως ένας ιός ενδημικός σε πουλερικά, χοίρους, τρωκτικά ή ακόμα και σκύλους και γάτες – θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα υβρίδιο που θα «γεννήσει» μια νέα πανδημία, όπως είναι γνωστό ότι ο περιστασιακός υβριδισμός των ιών της γρίπης των ανθρώπων και των πτηνών προκαλεί πανδημίες γρίπης. Όταν ένα ζωικό κύτταρο μολυνθεί ταυτόχρονα με δύο διαφορετικούς κορωνοϊούς, μπορεί να συμβεί ανασυνδυασμός μεταξύ δύο γονικών κλώνων, δημιουργώντας ένα νέο υβριδικό γονιδίωμα που μπορεί να είναι καλύτερο στην αντιγραφή από τους «γονείς» του.

Υπάρχουν ήδη στοιχεία ότι τα στελέχη του SARS-CoV-2 ανασυνδυάζονται με άλλα στελέχη του. Οι κορωνοϊοί των πτηνών και οι κορωνοϊοί των χοίρων είναι ευρέως διαδεδομένα προβλήματα στην κτηνοτροφία και ο ιός της ηπατίτιδας των τρωκτικών είναι μια κοινή λοίμωξη στις αποικίες των ποντικιών που χρησιμοποιούνται στα εργαστηριακά πειράματα. Τα άτομα που έχουν μολυνθεί από τον SARS-CoV-2 και έχουν στενή επαφή με ζώα που έχουν μολυνθεί από κορωνοϊό θα μπορούσαν εύκολα να χρησιμεύσουν ως ξενιστές για τη δημιουργία ανασυνδυασμένων ιών.

Δεδομένου του τεράστιου αριθμού ανθρώπων που έχουν μολυνθεί από τον SARS-CoV-2, οι πιθανότητες είναι υπαρκτές κάποιος κάπου στη γη να μολυνθεί ταυτόχρονα από τον SARS-CoV-2 και έναν ζωικό κορωνοϊό προκαλώντας τη δημιουργία ενός νέου ανασυνδυασμένου υβριδικού ιού.

Και δεδομένου του υψηλού αριθμού γονιδιωμάτων του SARS-CoV-2 στα δίκτυα λυμάτων των πόλεων, είναι πιθανό ένα μολυσμένο από τον κορωνοϊό τρωκτικό ή πουλί να συναντήσει τον άνθρωπο SARS-CoV-2 μέσω επαφής με ανθρώπινα απόβλητα.

Ανεξάρτητα από το πού και πώς θα μπορούσαν να προκύψουν νέοι ανασυνδυασμένοι απόγονοι του SARS-CoV-2, ο νέος ιός θα μπορούσε να διαφεύγει της ανοσίας του SARS-CoV-2 και θα μπορούσε ακόμη και να έχει διαφορετικές εκδηλώσεις (συμπτώματα) από αυτές που έχουν παρατηρηθεί στην Covid-19.

Σενάριο 4ο: Αντισώματα

Σύμφωνα με το τέταρτο και πιο ανησυχητικό σενάριο, ο SARS-CoV-2 εξελίσσεται όχι μόνο για να αποφύγει την ανοσολογική απόκριση του ξενιστή του αλλά και για να την εκμεταλλευτεί. Οι διαδοχικές κύριες παραλλαγές του SARS-CoV-2 μέχρι στιγμής – από την Άλφα έως την Omicron – δείχνουν ότι η αδιάκοπη εξέλιξη του ιού βοηθά στην αποφυγή του ανοσοποιητικού συστήματος. Ωστόσο, ορισμένοι κορωνοϊοί, όπως ο ιός της λοιμώδους περιτονίτιδας των αιλουροειδών, οδηγούν τη διαφυγή στο επόμενο επίπεδο: την εκμετάλλευση.

Όταν ένα άτομο συναντά έναν ιό ή λαμβάνει ένα εμβόλιο, τα κύτταρα του ανοσοποιητικού του αρχίζουν να παράγουν αντισώματα. Αυτές οι πρωτεΐνες συνδέονται με τον ιό και τον απενεργοποιούν. Παραδόξως, τα αντισώματα κατά του ιού της λοιμώδους περιτονίτιδας των αιλουροειδών που εγχέονται σε μη άνοσες γάτες καθιστούν τα ζώα πιο ευαίσθητα στην περιτονίτιδα και τη σοβαρή νόσηση από τις γάτες που δεν έχουν εμβολιαστεί με αντισώματα κατά του ιού της λοιμώδους περιτονίτιδας των αιλουροειδών.

Μια παρόμοια διεστραμμένη εκμετάλλευση του ανοσοποιητικού συστήματος μπορεί να συμβεί όταν οι άνθρωποι μολυνθούν από τον ιό του δάγκειου πυρετού, ο οποίος δεν είναι κορωνοϊός. Η πρώτη μόλυνση με έναν ιό τύπου δάγκειου πυρετού συνήθως προκαλεί μια αυτοπεριοριζόμενη ασθένεια διάρκειας μιας εβδομάδας με υψηλό πυρετό και πόνο στους μύες και στις αρθρώσεις. Η ανοσολογική απόκριση των αντισωμάτων σε αυτήν την πρώτη μόλυνση δημιουργεί στο άτομο ανοσία σε μελλοντικές εκθέσεις στον ίδιο τύπο ιού του δάγκειου πυρετού. Αλλά εάν το άτομο εκτεθεί αργότερα σε ιό του δάγκειου πυρετού διαφορετικού τύπου, η πρώτη λοίμωξη αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρής ασθένειας αντί να παρέχει προστασία έναντι αυτής. Πως; Στο ανθρώπινο σώμα, ορισμένα κύτταρα έχουν υποδοχείς για τους ιούς του δάγκειου πυρετού στην επιφάνειά τους, ενώ άλλα κύτταρα έχουν υποδοχείς για αντισώματα. Τα αντισώματα που συνδέονται με τους ιούς συνήθως εμποδίζουν τον ιό να προσκολληθεί στα κύτταρα με υποδοχείς δάγκειου πυρετού. Αλλά αυτοί οι επικαλυμμένοι με αντισώματα ιοί μπορούν αντ’ αυτού να συνδεθούν, να εισέλθουν και να αναπτυχθούν στα κύτταρα με υποδοχείς αντισωμάτων στις επιφάνειές τους. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται ενίσχυση της ανάπτυξης του ιού εξαρτώμενη από τα αντισώματα.

Άλλοι κορωνοϊοί που μολύνουν τους ανθρώπους, όπως ο SARS-CoV-1 και ο MERS-CoV, έχει αποδειχθεί σε εργαστηριακές μελέτες ότι μπορούν να εκμεταλλευτούν τα αντισώματα ως τρόπο προσκόλλησης στα κύτταρα και να αρχίσουν να αναπαράγονται σε αυτά. Οι ιοί SARS-CoV-2 μπορούν επίσης να χρησιμοποιήσουν ενίσχυση εξαρτώμενη από αντισώματα για να συνδεθούν με κύτταρα με υποδοχείς αντισωμάτων, με τον ιό να έχει αποδειχθεί ότι εισέρχεται στα κύτταρα και αρχίζει να αναπαράγεται. Αλλά στα μέχρι τώρα πειράματα, ο πλήρης κύκλος αντιγραφής του ιού δεν ολοκληρώθηκε στα εργαστηριακά κύτταρα.

Η ανησυχία εδώ είναι ότι εάν ο SARS-CoV-2 εξελιχθεί για να χρησιμοποιήσει την εξαρτώμενη από τα αντισώματα ενίσχυση για να αυξήσει την ανάπτυξη και τη μετάδοση του, η νέα παραλλαγή θα μπορούσε να επαναφέρει εκρηκτικά την εξάπλωσή του.

Ποιο σενάριο είναι τελικά το ρεαλιστικότερο;

«Δεν είμαι σίγουρος για το πώς θα εξελιχθεί το παιχνίδι της πανδημίας. Αν και πιστεύω ότι το πιο πιθανό σενάριο για το μέλλον του SARS-CoV-2 είναι ότι θα γίνει ενδημικός, τα άλλα πιο ανησυχητικά σενάρια που περιγράφω παραπάνω βρίσκονται στη σφαίρα της πιθανότητας: ένας μεταλλαγμένος ιός που παράγει μια διαφορετική ασθένεια, ένας νέος ανασυνδυασμένος ιός, ή μια παραλλαγή που εκμεταλλεύεται την ανοσία. Και αυτά τα σενάρια δεν αλληλοαποκλείονται. Ένας νέος ανασυνδυασμένος ιός SARS-CoV-2 που περιέχει γονίδια ζωικού κορωνοϊού μπορεί κάλλιστα να προκαλέσει τροποποιημένη ασθένεια», υποστηρίζει ο καθηγητής Donald S. Burke.

Και προσθέτει πως υπάρχουν και άλλα σενάρια που δεν αναλύει στο παρόν άρθρο, όπως η συνεχής μετάδοση από ανθρώπους σε ζώα και πάλι πίσω στους ανθρώπους ή αυξημένη μεταδοτικότητα από άτομα με μακρά Covid.

«Κανένα από αυτά τα σενάρια δεν είναι φανταστικά. Όλα είναι παραλλαγές της γνωστής εξέλιξης των κορωνοϊών σε πραγματικές συνθήκες. Μια νέα παραλλαγή του ιού μπορεί να εμφανιστεί οπουδήποτε στη Γη και να επεκταθεί στον πλανήτη σε λίγες εβδομάδες, όπως έκανε ο SAR-CoV-2. Και πράγματι, κάπου στη Γη στελέχη του SARS-CoV-2 μπορεί να έχουν ήδη εξελιχθεί σε ένα από τα παραπάνω σενάρια που περιγράφω, αλλά δεν έχουν ακόμη εντοπιστεί», προειδοποιεί. ygeiamou.gr

Υγεία

Αργά και βασανιστικά φευγει (;) η πανδημία
Παναγιώτα Καρλατήρα 
Δύσκολος μήνας αποδεικνύεται (και) ο Φεβρουάριος - Οι παράμετροι που θα κρίνουν την απόφαση για τα καρναβάλια συζητούνται την Τετάρτη - Ανάσα ανακούφισης η μείωση κατά 8% της διασποράς του ιού και των θανάτων - Ποια είναι τα αποτελέσματα της θεραπείας με αντι-ιικά χάπια σε Ελληνες ασθενείς
Δύσκολος μήνας σε ό,τι αφορά την επιδημία κορωνοϊού αποδεικνύεται (και) ο Φεβρουάριος.

Η χώρα διανύει περίοδο βραδείας συρρίκνωσης της επιδημίας χωρίς σαφείς ενδείξεις για το πότε αυτή θα ολοκληρωθεί, κάτι που μετατρέπει σε δύσκολη εξίσωση τον σχεδιασμό των Αρχών να βαδίσει σύντομα και η Ελλάδα στην πεπατημένη των ευρωπαϊκών χωρών αίροντας περιορισμούς και μέτρα που συνόδεψαν τους προηγούμενους μήνες.

Ήδη το θέμα των αποκριάτικων μαζικών εκδηλώσεων -δεν έχουν πραγματοποιηθεί από το 2019- τουλάχιστον για το τελευταίο τριήμερο της Καθαράς Δευτέρας, την πρώτη εβδομάδα του Μαρτίου, αποτέλεσε αφορμή για να ανοίξει η συζήτηση, με την Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων να καλείται την Τετάρτη να δώσει την εισήγησή της για τη διοργάνωσή τους ή μη. Παρελθόν θα είναι πάντως, από σήμερα, ένας ακόμη υγειονομικός περιορισμός της επιδημίας, οι έξι καθήμενοι ανά τραπέζι στην εστίαση και τη διασκέδαση, όπου πρόσβαση έχουν μόνο εμβολιασμένοι.

Τον οδικό άξονα πάνω στον οποίο θα κινηθούν οι επιστήμονες χάραξαν οι εκπρόσωποι της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων, η καθηγήτρια Παιδιατρικής Λοιμωξιολογίας της Ιατρικής Σχολής Αθηνών Βάνα Παπαευαγγέλου και ο επίκουρος καθηγητής Επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής Αθηνών Γκίκας Μαγιορκίνης.

«Η σταδιακή άρση των περιορισμών είναι εφικτή. Περνάμε σε μια φάση όπου θα μάθουμε να συνυπάρχουμε με τον ιό και που καθένας από εμάς θα πρέπει να παίρνει τις αποφάσεις του σχετικά με το πόσο αποδέχεται την έκθεσή του σε αυτόν», είπε η καθηγήτρια. Ο κ. Μαγιορκίνης αποσαφήνισε ότι «οι εμβολιασμένοι θα χαίρονται όλο και περισσότερο την άνεσή τους, καθώς οι δραστηριότητες που θα απελευθερωθούν θα αφορούν εμβολιασμένους. Παγκοσμίως βαίνουμε σε μια κατάσταση, όπου η κοινωνική αποστασιοποίηση θα χρησιμοποιείται όλο και λιγότερο ενώ όλο και περισσότερο θα χρησιμοποιείται ο εμβολιασμός και το testing».

Τα δεδομένα

Περίπου το 1,5% του πληθυσμού της χώρας νοσεί λόγω κορωνοϊού. Και παρότι σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), η διασπορά του ιού μειώθηκε κατά 8% την τελευταία εβδομάδα, οι ειδικοί εμφανίζονται συγκρατημένοι υπενθυμίζοντας πως βρισκόμαστε στο μέσο του χειμώνα που μας περιορίζει σε εσωτερικούς χώρους και δυναμώνει την κυκλοφορία του κορωνοϊού. Μάλιστα, επισημαίνουν ότι από την τελευταία εβδομάδα του Ιανουαρίου αυξάνονται σταθερά τα νέα κρούσματα στα άτομα ηλικίας άνω των 55 ετών.

Οι σκληροί επιδημιολογικοί δείκτες αποτυπώνουν μικρή μείωση στις νέες εισαγωγές και στους θανάτους, το σκληρότερο σημάδι της επιδημίας, και ιδίως του τελευταίου κύματος της μετάλλαξης Omicron που άφησε κοντά στους 4.000 νεκρούς από την αρχή του έτους. Την περασμένη εβδομάδα καταγράφηκε μείωση 8% στους θανάτους, 9% των νοσηλευόμενων και 5% των ασθενών στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ), με τα προγνωστικά μοντέλα να προβλέπουν ότι μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου ο αριθμός των διασωληνωμένων θα μειωθεί στους 450 από 512 που ήταν προχθές. Ενας στους δύο νοσηλευόμενους είναι ηλικίας άνω των 75 ετών, ενώ το 75% των θανάτων αφορά ανεμβολίαστους άνω των 70 χρόνων.

Σημειώνεται πως τουλάχιστον 300.000 άτομα ηλικίας άνω των 60 χρόνων παραμένουν ανεμβολίαστα, παρά το πρόστιμο των 100 ευρώ μηνιαίως. Επιπλέον 324.000 άτομα λογίζονται ως ανεμβολίαστα για μια σειρά από δραστηριότητες, καθώς δεν έχουν λάβει την αναμνηστική δόση.

Μάλιστα, δύο πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι ο κίνδυνος σοβαρής νόσου για τους ανεμβολίαστους άνω των 65 ετών, αλλά και για τους ανεμβολίαστους άντρες άνω των 40 ετών με υποκείμενα νοσήματα είναι εξίσου υψηλός, ανεξάρτητα με το αν έχουν νοσήσει με Omicron ή Delta. «Γι’ αυτούς η παραλλαγή Omicron δεν θα είναι ένα απλό κρυολόγημα και η προηγούμενη νόσηση από κορωνοϊό δεν προσφέρει ικανή προστασία», ανέφερε χαρακτηριστικά η κυρία Παπαευαγγέλου.

Με δεδομένο ότι ο ΕΟΔΥ ανακοίνωσε πως μέχρι τέλος Ιανουαρίου είχαν ανιχνευτεί 33 κρούσματα της εξαιρετικά μεταδοτικής υποπαραλλαγής ΒΑ.2 της Omicron, η κατάσταση γίνεται πιο περίπλοκη. Κι αυτό διότι ουδείς αποκλείει η Omicron ΒΑ.2 να τρέχει στο μεταξύ με ταχύτητα που θα αποτυπωθεί στο επιδημιολογικό δελτίο τις επόμενες ημέρες.

Οι θεραπείες

Τα εμβόλια και τα αντι-ιικά φάρμακα έναντι της λοίμωξης COVID-19 συγκρατούν σημαντικά πλέον την… απειλητική κυκλοφορία της σχεδόν κυρίαρχης μετάλλαξης Omicron αλλά και της Delta που κατά τόπους αποδεικνύεται πολύ δυνατή. Η ενίσχυση του μετώπου αυτού, δηλαδή η απόλυτη εμβολιαστική κάλυψη του πληθυσμού και η άμεση χορήγηση αντι-ιικών χαπιών, αποτελεί μείζονα προτεραιότητα για τους επιστήμονες και την κυβέρνηση.

Είναι ενδεικτικό ότι από την περασμένη Δευτέρα και μέσα στις πέντε πρώτες ημέρες της λειτουργίας της πλατφόρμας για τα αντι-ιικά φάρμακα, υποβλήθηκαν και έγιναν δεκτές περισσότερες από 1.500 αιτήσεις. Τουλάχιστον 750 ασθενείς θετικοί στον κορωνοϊό και προφίλ υψηλού κινδύνου για σοβαρή νόσο λοίμωξη COVID-19 έχουν ήδη λάβει τα αντιιικά χάπια της Merck (ΜSD στην Ελλάδα). Πρόκειται δηλαδή για ισάριθμους ασθενείς ευάλωτους ή ηλικιωμένους των οποίων η θεραπεία γίνεται στο σπίτι με την παρακολούθηση του γιατρού τους.

Το όφελος στο πιεσμένο σύστημα υγείας είναι προφανές και μάλλον ανεκτίμητο στην παρούσα φάση με τους σχεδόν 4.000 νοσηλευομένους λόγω κορωνοϊού, καθώς κάθε ένας ασθενής που αντιμετωπίζει τη λοίμωξη με κατ’ οίκον θεραπεία συμβάλλει σε μια τεράστια εξοικονόμηση δυνάμεων στα νοσοκομεία.

Σε ό,τι αφορά τους εμβολιασμούς, τα δεδομένα δεν επιτρέπουν ιδιαίτερη αισιοδοξία σε αυτή τη φάση. Eχουν πραγματοποιηθεί 7.399.138 ολοκληρωμένοι εμβολιασμοί σε ισάριθμους πολίτες, που αντιστοιχούν στο 70,4% του γενικού πληθυσμού.

Ωστόσο, οι εμβολιασμοί πρώτης δόσης που είναι τόσο σημαντικοί, ιδίως για τα άτομα ηλικίας άνω των 60 χρόνων, δεν υπερβαίνουν τους 3.700 ημερησίως.

Οι ειδικοί σε μια αισιόδοξη εκτίμηση, πάντως, ελπίζουν ότι οι εμβολιασμοί, έστω με τον αργό ρυθμό των τελευταίων εβδομάδων, οικοδομούν ένα σημαντικό κομμάτι του τείχους ανοσίας που θα συμβάλει στην αποκλιμάκωση της επιδημίας το επόμενο διάστημα.

https://ygeiamou.gr/

© 2017 Forwoman.gr
facebook_page_plugin
Τα cookies βοηθάνε στην καλύτερη εμπειρία σας στην περιήγηση της ιστοσελίδας μας, συνεχίζοντας συμφωνείτε με τη χρήση τους.